काठमाडौँ । नेपाल पूर्वाधार सम्मेलन २०२६ मा प्रस्तुत गरिने २३ ओटा परियोजनाको सूची तयार भएको छ । विभिन्न मन्त्रालय र सरकारी कम्पनीका ती परियोजना सूचीकृत भए पनि निजीक्षेत्रबाट प्रस्तुत गरिने परियोजना भने हालसम्म सूचीकृत भएका छैनन् ।
यही मंसिर २३ र २४ गते (सन् २०२६ डिसेम्बर ९ र १०) आयोजना हुने सम्मेलनको आधिकारिक वेबसाइटमा सरकारका तर्फबाट प्रस्तुत हुने आयोजनाको सूची सार्वजनिक गरिएको हो । त्यसमा पूर्वाधार विकास, ऊर्जा, संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयदेखि काठमाडौँ उपत्यका विकास प्राधिकरण, औद्योगिक क्षेत्र विकास लिमिटेड, बूढीगण्डकी हाइड्रोपावर कम्पनीसम्मले आफ्ना परियोजना सूचीकृत गराएका छन् । निजी क्षेत्रका परियोजनाहरू भने राखिएका छैनन् ।
नेपाल उद्योग परिसंघका अध्यक्ष वीरेन्द्रराज पाण्डेले भने ‘अहिले सरकारी निकायका २३ ओटा परियोजनाको मात्र सूची तयार भएको छ । निजी क्षेत्रका परियोजना अनसोलिसेटेड (औपचारिक रूपमा आयोजना प्रस्ताव आह्वान नगरिएको अवस्थाका परियोजना अर्थात् स्वप्रस्तावित) आयोजनाका रूपमा सोकेसमा राखिनेछ ।’
परिसंघले सम्मेलनलक्षित नयाँ वेबसाइट बनाएको छ । त्यसमा निजी क्षेत्रका लगानीकर्ता तथा परियोजना विकासकर्ताले अनसोलिसेटेड परियोजना राख्न सक्ने विकल्पसमेत रहेको उनले जानकारी दिए । सम्मेलनमा सोकेस गर्नका लागि १७ अर्ब अमेरिकी डलर (२५ खर्ब ७२ अर्ब) रूपैयाँ लगानीका परियोजनाहरू एउटै ढाँचामा तयार गरिएको उनले बताए । उनका अनुसार यस वर्षको सम्मेलनमा ४० ओटा परियोजना सोकेस गर्ने लक्ष्य राखिएको छ ।
सबैभन्दा धेरै परियोजना पूर्वाधार विकास मन्त्रालयका
सम्मेलनमा सबभन्दा धेरै परियोजना पूर्वाधार विकास मन्त्रालयका राखिने भएको छ । नेपाल पूर्वाधार सम्मेलन सचिवालयका अनुसार मन्त्रालयले विभिन्न एक्सप्रेस वेदेखि सुरूङमार्गसम्ममा लगानी खोज्दै परियोजनाको सूची बनाएको छ । त्यसअनुसार कोहलपुर–सुर्खेत एक्सप्रेस वे, बुटवल–पोखरा एक्सप्रेस वे, दाउन्ने सुरुङमार्ग, धरान–लेउती सुरुङमार्ग, माझीटार–शक्तिखोर सुरुङमार्ग तथा मिश्रित सहरलगायत परियोजना सोकेसमा राखिनेछन् ।
यस्तै ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयका कर्णाली र भेरी एचभीएसी ट्रान्समिसन लाइन, माथिल्लो अरुण, दूधकोशी स्टोरेज, तमोर स्टोरेज बूढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजना रहेका छन् ।
यस्तै उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयका नौबस्ता, शक्तिखोर औद्योगिक क्षेत्र र धौबादी फलाम कारखाना रहेका छन् ।
सम्मेलनमा संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयको निजगढ अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थल र खप्तड एकीकृत इको–टुरिजम परियोजना पनि सोकेसमा राखिने छ । यस्तै सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयले रोलवालिङ वा मुस्ताङमा एआई डेटा सेन्टर बनाउने गरी परियोजना प्रस्ताव गर्दै छ । मन्त्रालयले मल्टिहब आईसीटी पार्क, काठमाडौँ परियोजना पनि सम्मेलनमा पेश गर्ने भएको छ ।
परिसंघले सम्मेलनको पूर्वतयारी तथा नेपालका पूर्वाधार परियोजनामा लगानीकर्ता, विकासकर्ता, वित्तीय संस्था र निर्माण साझेदारहरूलाई आकर्षित गर्ने गरी विभिन्न कार्यक्रम गरिसकेको छ । बिहीवार सम्मेलनको औपचारिक घोषणा र परियोजनाको रोडसोसमेत गरिसकेको छ । नोभेम्बर १९ अर्थात् मंसिर ३ गते भारतको नयाँ दिल्ली, मंसिर ९ गते दुबई र मंसिर १४ गते चीनको बेइजिङमा रोडसो आयोजना गर्ने तयारी छ ।
परिसंघका अध्यक्ष पाण्डेले भारत, चीन र दुबईमा रोडसो गर्ने योजना रहेको जानकारी दिए । छोटो समय भएकाले ती देशमा गई रोडसो गर्ने सुनिश्चित भने भइनसकेको पाण्डेले बताए । (अभियान दैनिकबाट)
